Vốn từ lương và kinh doanh: dựng chuỗi qua nhiều năm

Vốn hình thành từ lương và từ kinh doanh là nguồn được chấp nhận thuận lợi nhất trong hồ sơ đầu tư, với một điều kiện: nó phải có dấu vết trong sổ sách qua nhiều năm. Không có dấu vết ấy, đây lại thành nguồn khó nhất.

Vốn từ lương

Bộ chứng từ cốt lõi gồm ba thứ: hợp đồng lao động qua các thời kỳ, bảng lương hoặc sao kê nhận lương, và hồ sơ thuế thu nhập cá nhân.

Sổ bảo hiểm xã hội là nguồn bổ trợ rất mạnh vì nó do cơ quan nhà nước quản lý và ghi liền mạch thời gian làm việc tại từng nơi. Nhiều người quên mất mình có tài liệu này.

Phép tính phải cộng lại được

Người thẩm định sẽ làm một phép tính đơn giản: tổng thu nhập đã kê khai trong giai đoạn, trừ đi chi phí sinh hoạt hợp lý, có ra được số vốn bạn đang có không.

Nếu không ra, bạn cần một nguồn khác để giải thích phần chênh. Đừng để người thẩm định tự đặt câu hỏi đó; hãy tự làm phép tính và trình bày nó trong bản giải trình.

Vốn từ doanh nghiệp

Với chủ doanh nghiệp, tiền đi từ công ty sang cá nhân phải theo một con đường hợp pháp: chia lợi nhuận sau thuế, trả lương, hoặc chuyển nhượng phần vốn góp.

Mỗi con đường có bộ chứng từ riêng. Chia lợi nhuận cần nghị quyết của hội đồng thành viên hoặc đại hội cổ đông, chứng từ nộp thuế, và chứng từ chuyển tiền.

Báo cáo tài chính

Cần báo cáo của nhiều năm, tốt nhất là đã được kiểm toán. Với doanh nghiệp nhỏ không bắt buộc kiểm toán, báo cáo thuế đã nộp cơ quan thuế là nguồn thay thế.

Điều quan trọng: số liệu trong báo cáo phải khớp với dòng tiền thật trong sao kê. Một doanh nghiệp báo lãi lớn mà tài khoản không có dòng tiền tương ứng là mâu thuẫn khó giải thích.

Hộ kinh doanh cá thể

Đây là hình thức rất phổ biến ở Việt Nam và cũng là chỗ khó nhất, vì nhiều hộ nộp thuế khoán và không có sổ sách chi tiết.

Hãy tận dụng những gì có: giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, biên lai nộp thuế qua các năm, hợp đồng với đối tác lớn, sao kê tài khoản dùng cho kinh doanh. Cộng lại chúng vẽ ra được một bức tranh.

Bán phần vốn góp hoặc bán doanh nghiệp

Đây là nguồn mạnh nếu giao dịch được làm đúng: hợp đồng chuyển nhượng, chứng từ nộp thuế thu nhập từ chuyển nhượng vốn, xác nhận thay đổi đăng ký kinh doanh, và chứng từ nhận tiền.

Bên mua cũng có thể bị hỏi tới, nhất là khi đó là người quen hoặc người trong gia đình. Giao dịch giữa những người có liên quan luôn được xem xét kỹ hơn.

Thu nhập ngoài sổ sách

Đây là thực tế của rất nhiều doanh nghiệp và cá nhân ở Việt Nam. Phần thu nhập không kê khai không dùng được để chứng minh nguồn vốn, dù nó hoàn toàn có thật.

Nếu phần lớn tài sản của bạn thuộc nhóm này, hãy đánh giá sớm và trung thực. Có ba lựa chọn: dùng nguồn khác có chứng từ, hợp thức hoá dần trong vài năm trước khi nộp, hoặc chọn chương trình có yêu cầu khác.

Đừng tạo chứng từ lùi ngày

Lời khuyên làm lại hợp đồng cho đẹp hoặc bổ sung sổ sách cho khớp sẽ xuất hiện. Đây là ranh giới chuyển từ hồ sơ thiếu chứng từ sang hồ sơ có tài liệu giả.

Người thẩm định đối chiếu ngày tháng, số thứ tự chứng từ, và dấu vết trong hệ thống của bên thứ ba. Một hợp đồng ký năm năm trước mà không có trong sổ sách thuế của năm đó là thứ rất dễ nhìn ra.

Vốn đứng tên người khác

Tài sản nhờ người thân đứng tên là chuyện phổ biến, nhưng trong hồ sơ đầu tư thì tài sản không đứng tên bạn không phải của bạn. Đưa vào mà không giải thích được sẽ gây hại hơn là bỏ ra.

Nếu đó thật sự là tài sản của bạn, hãy làm thủ tục sang tên từ sớm và giữ chứng từ về nguồn tiền ban đầu. Việc sang tên ngay trước khi nộp hồ sơ luôn bị xem xét kỹ.

Bắt đầu bằng một bảng

Hãy lập bảng theo năm: năm nào, nguồn thu nhập nào, bao nhiêu, chứng từ nào chứng minh, đã có hay chưa. Bảng này cho bạn thấy ngay mình đang thiếu gì.

Với người có mười năm làm việc qua ba công ty và một doanh nghiệp riêng, đây là công việc của vài tuần. Làm nó trước khi tiêu tiền cho tư vấn thì buổi tư vấn hiệu quả hơn nhiều.

Hỏi đáp