Tặng cho, thừa kế và vay mượn: ba nguồn cần chứng từ nặng nhất

Cha mẹ cho tiền, thừa kế từ ông bà, vay của anh em. Ba nguồn này đều hợp pháp và đều rất thường gặp trong hồ sơ người Việt. Chúng cũng là ba nguồn mà hồ sơ bị trả lại nhiều nhất, thường vì thiếu đúng một loại giấy.

Tặng cho: phải có văn bản

Tiền cha mẹ cho con là chuyện tự nhiên trong gia đình Việt Nam và hiếm khi ai viết ra giấy. Nhưng trong hồ sơ, một khoản chuyển vào tài khoản mà không có văn bản là một khoản không rõ nguồn gốc.

Cần một văn bản tặng cho có công chứng, ghi rõ người cho, người nhận, số tiền, ngày, và khẳng định đây là tặng cho không hoàn lại. Kèm theo là chứng từ chuyển tiền qua ngân hàng.

Phải truy cả nguồn của người cho

Đây là phần bị bỏ sót nhiều nhất. Văn bản tặng cho giải thích tiền tới tay bạn thế nào, nhưng chưa giải thích tiền của cha mẹ từ đâu ra.

Nghĩa là cha mẹ bạn cũng phải chuẩn bị chuỗi chứng từ của chính họ: thu nhập, bán tài sản, hoặc tích luỹ qua nhiều năm. Với người lớn tuổi, việc thu thập này thường mất nhiều tháng.

Thừa kế: bắt đầu từ văn bản khai nhận

Bộ chứng từ gồm giấy chứng tử của người để lại di sản, giấy tờ chứng minh quan hệ, di chúc nếu có, và văn bản khai nhận hoặc thoả thuận phân chia di sản có công chứng.

Nếu di sản là bất động sản đã bán, cần thêm toàn bộ chuỗi của giao dịch bán. Nếu di sản là tiền gửi, cần chứng từ ngân hàng về việc chuyển quyền sở hữu khoản tiền đó.

Thừa kế có nhiều người

Khi có nhiều người cùng hàng thừa kế, phần của bạn phải được xác định rõ bằng văn bản thoả thuận phân chia. Không có văn bản này, toàn bộ tài sản vẫn là tài sản chung.

Đây là loại thủ tục cần sự có mặt hoặc uỷ quyền của tất cả những người liên quan. Với gia đình đông người hoặc có người ở nước ngoài, hãy bắt đầu sớm.

Truy nguồn của người để lại di sản

Câu hỏi này cũng được đặt ra, dù thường ở mức nhẹ hơn. Tài sản hình thành từ lâu và người để lại đã mất thì yêu cầu thường mềm hơn.

Hãy chuẩn bị những gì có: giấy tờ nhà đất qua các thời kỳ, hồ sơ nghề nghiệp của người đã mất, trích lục địa chính. Cộng lại chúng vẽ ra được một câu chuyện hợp lý.

Vay mượn: nguồn khó nhất

Nhiều chương trình không chấp nhận tiền vay làm vốn đầu tư, vì mục đích của yêu cầu vốn là chứng minh năng lực tài chính thật. Hãy kiểm tra điều này trước tiên.

Một số chương trình chấp nhận khoản vay có thế chấp bằng chính tài sản của đương đơn, vì khi đó tài sản thế chấp mới là phần chứng minh năng lực. Ranh giới này rất cụ thể và khác nhau giữa các nước.

Nếu có vay thì phải khai

Đừng giấu khoản vay để trông như tiền tự có. Sao kê sẽ cho thấy một khoản lớn vào tài khoản, và câu hỏi về nguồn gốc sẽ tới.

Hãy khai rõ kèm hợp đồng vay có công chứng, chứng từ giải ngân, và kế hoạch trả nợ. Một khoản vay được khai minh bạch có thể được chấp nhận; một khoản vay bị phát hiện thì không.

Vay của người thân

Đây là hình thức phổ biến nhất và cũng mơ hồ nhất, vì trong gia đình thường không ai viết hợp đồng. Nếu không có văn bản, khoản tiền đó trông giống tặng cho hơn là vay.

Hãy quyết định rõ nó là gì rồi làm đúng giấy tờ cho loại đó. Tặng cho thì làm văn bản tặng cho; vay thì làm hợp đồng vay có kỳ hạn và lãi suất. Mập mờ giữa hai loại là nguồn gốc của rắc rối.

Thuế

Tặng cho và thừa kế có thể phát sinh nghĩa vụ thuế tuỳ quan hệ và loại tài sản. Chứng từ nộp thuế, hoặc căn cứ pháp lý cho việc được miễn, nên nằm trong hồ sơ.

Một giao dịch đáng lẽ phải nộp thuế mà không có chứng từ là một lỗ hổng. Hãy kiểm tra nghĩa vụ thuế cho từng khoản trước khi nộp hồ sơ, không phải sau.

Hỏi đáp