Nhanh hơn, rẻ hơn, không cần giấy tờ, tỷ giá tốt hơn. Bốn lợi ích của kênh chuyển tiền không chính thức đều có thật, và đó là lý do nó tồn tại. Cái giá thì nằm ở chỗ khác và thường chỉ hiện ra sau vài năm.
Vấn đề cốt lõi: đứt chuỗi
Hồ sơ đầu tư định cư dựa trên một chuỗi liên tục từ nguồn gốc tiền tới tài khoản của dự án. Kênh không chính thức cắt đứt chuỗi ấy ở đúng khúc giữa.
Tiền rời tài khoản của bạn ở Việt Nam theo một cách, rồi xuất hiện ở nước ngoài từ một tài khoản khác của một người khác. Không có chứng từ nào nối hai đầu, và đó chính là thứ cơ quan thẩm định tìm.
Tiền tới nơi không có nghĩa là xong
Nhiều người nghĩ vấn đề chỉ là đưa tiền tới đích. Nhưng trong hồ sơ này, cách tiền tới quan trọng ngang với việc nó có tới hay không.
Một khoản tiền đủ số nằm trong tài khoản dự án mà không giải thích được đã tới bằng đường nào là một khoản tiền không dùng được cho hồ sơ.
Phía nước nhận nhìn thấy gì
Ngân hàng nước ngoài có hệ thống giám sát giao dịch. Một khoản lớn tới từ một cá nhân không liên quan, hoặc từ một công ty ở nước thứ ba không có quan hệ thương mại nào, sẽ bị đánh dấu.
Khi bị đánh dấu, tài khoản có thể bị phong toả để xác minh. Quá trình này kéo dài và bạn phải chứng minh được nguồn gốc, tức quay lại đúng vấn đề bạn đã cố tránh.
Rủi ro mất trắng
Kênh không chính thức hoạt động dựa trên tin cậy cá nhân, không có hợp đồng, không có bảo hiểm, không có cơ quan nào bảo vệ.
Nếu tiền không tới, bạn không có cửa nào để đòi. Và bạn cũng khó trình báo, vì chính giao dịch đó đã nằm ngoài khuôn khổ pháp luật.
Không biết tiền của mình đi cùng với gì
Các kênh này gom nhiều giao dịch để bù trừ lẫn nhau. Bạn không biết tiền của mình được ghép với khoản nào, của ai, phục vụ mục đích gì.
Nếu một khoản trong nhóm đó có vấn đề, cả dòng tiền bị điều tra. Bạn trở thành một phần của một vụ việc mà mình không liên quan.
Hệ quả lâu dài
Ngay cả khi mọi việc trôi qua, dấu vết vẫn còn. Một tài khoản từng bị đánh dấu, một lần bị hỏi về nguồn tiền, đều nằm trong hồ sơ của ngân hàng và đôi khi được chia sẻ.
Nhiều năm sau, khi bạn mở tài khoản mới hoặc làm một hồ sơ khác, những dấu vết ấy có thể quay lại. Đây là chi phí không ai tính vào lúc so sánh tỷ giá.
So sánh chi phí cho đúng
Phí của kênh chính thức là một con số cụ thể, biết trước, và bạn nhận lại một bộ chứng từ. Phí của kênh kia thấp hơn nhưng bạn không nhận được gì ngoài số tiền.
Với một khoản đầu tư định cư, bộ chứng từ ấy chính là sản phẩm bạn cần mua. Tiết kiệm phí bằng cách bỏ chứng từ là bỏ đúng thứ mình cần.
Nếu bạn đã lỡ làm vậy
Đừng che giấu trong hồ sơ. Hãy tư vấn luật sư về cách trình bày, và cân nhắc dùng một nguồn vốn khác với chuỗi chứng từ sạch cho khoản đầu tư.
Tiền đã đi bằng đường không chính thức thì khó cứu, nhưng hồ sơ của bạn thì vẫn cứu được nếu phần đưa vào hồ sơ là phần có chứng từ đầy đủ.
Người môi giới không chịu hậu quả
Gợi ý dùng kênh không chính thức thường tới từ người muốn giao dịch chốt nhanh. Nếu về sau hồ sơ hỏng vì lý do này, họ đã nhận hoa hồng và không mất gì.
Hãy hỏi thẳng ai sẽ chịu trách nhiệm nếu cơ quan di trú không chấp nhận cách chuyển tiền đó, và yêu cầu câu trả lời bằng văn bản. Câu hỏi này thường tự nó kết thúc cuộc thảo luận.
Nguyên tắc để nhớ
Trong hồ sơ đầu tư định cư, mọi đồng tiền phải đi trên đường có ghi chép. Không có ngoại lệ vì tiện, vì gấp, hay vì ai đó nói rằng nhiều người vẫn làm thế.
Nếu kênh chính thức không đi được vì hồ sơ chưa đủ, thì vấn đề là hồ sơ chứ không phải kênh. Hãy sửa hồ sơ, đừng đổi đường.
Hỏi đáp
Nhiều người vẫn làm vậy mà vẫn đậu, sao tôi không được?
Bạn nghe kể về những trường hợp trót lọt, không nghe về những trường hợp hỏng. Và mức độ kiểm tra đang chặt hơn theo từng năm.
Tôi chuyển cho người thân ở nước ngoài rồi họ chuyển cho dự án được không?
Điều này tạo thêm một mắt xích phải giải thích. Nếu bắt buộc, phải có văn bản rõ ràng và chứng từ ở cả hai chặng.
Tôi có sẵn tiền ở nước ngoài từ trước thì sao?
Vẫn phải chứng minh khoản đó đã ra khỏi Việt Nam bằng cách nào và khi nào. Thời gian không xoá nghĩa vụ giải trình.
Phí chuyển chính thức có cao lắm không?
Thường là một tỷ lệ nhỏ của giá trị giao dịch. So với quy mô khoản đầu tư, nó không đáng để đánh đổi cả hồ sơ.
