Khi nói tới rủi ro của một khoản đầu tư định cư, phần lớn mọi người nghĩ tới một thứ: dự án có thành công không. Thực ra có năm nhóm rủi ro độc lập với nhau, và nhóm nguy hiểm nhất lại là nhóm ít được nhắc tới nhất.
Nhóm một: rủi ro dự án
Dự án chậm tiến độ, vượt chi phí, không đạt doanh thu dự kiến, hoặc phá sản. Đây là nhóm được nói nhiều nhất và cũng dễ đánh giá nhất, vì nó thuộc phạm vi thẩm định thông thường.
Cách giảm: chọn dự án có lịch sử, có biên an toàn, và có tài sản thật. Cách đo: xem dòng tiền, xem tiến độ thực tế, xem năng lực của người vận hành.
Nhóm hai: rủi ro hồ sơ
Hồ sơ định cư của bạn bị từ chối vì lý do thuộc về bạn: nguồn vốn không chứng minh được, lý lịch có vấn đề, sức khoẻ không đạt, hoặc khai báo không nhất quán.
Đây là nhóm bạn kiểm soát được nhiều nhất, và cũng là nhóm nên xử lý đầu tiên. Một hồ sơ nguồn vốn yếu là rủi ro lớn hơn bất kỳ dự án nào.
Nhóm ba: rủi ro chính sách
Chương trình bị tạm dừng, bị siết điều kiện, hoặc bị huỷ. Đây là nhóm ít được nói tới nhất và nguy hiểm nhất, vì bạn không kiểm soát được gì và nó có thể xảy ra rất nhanh.
Đã có nhiều chương trình bị thay đổi hoặc chấm dứt trong những năm gần đây. Hồ sơ đang chờ có thể được bảo lưu theo quy định chuyển tiếp, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Nhóm bốn: rủi ro thanh khoản
Dự án không phá sản nhưng không có tiền để hoàn vốn đúng hạn. Tài sản còn đó nhưng không bán được với giá mong muốn, hoặc không bán được trong thời gian bạn cần.
Đây là rủi ro thực tế nhất trong nhóm tài chính, và nó thường không được nhắc trong tài liệu chào bán. Hãy hỏi thẳng: nguồn tiền để hoàn vốn cho tôi sẽ tới từ đâu.
Nhóm năm: rủi ro tỷ giá và thời gian
Vốn nằm ngoài nước nhiều năm, và tỷ giá giữa hai đồng tiền có thể thay đổi đáng kể. Cộng thêm lạm phát, giá trị thực của số tiền quay về có thể khác nhiều so với lúc đi.
Đây không phải rủi ro tránh được mà là rủi ro cần được tính vào kỳ vọng. Hãy xem khoản đầu tư định cư như chi phí cho một mục tiêu, không phải như một kênh sinh lời.
Xếp hạng theo hai chiều
Với mỗi nhóm, hãy tự trả lời hai câu: khả năng xảy ra cao hay thấp, và nếu xảy ra thì thiệt hại tới đâu. Nhóm vừa dễ xảy ra vừa thiệt hại lớn là nhóm cần xử lý trước.
Với hầu hết gia đình, nhóm đó là rủi ro hồ sơ, vì nó dễ xảy ra và nó làm hỏng toàn bộ mục tiêu. Nhưng nó cũng là nhóm bạn tự giảm được nhiều nhất.
Câu hỏi trung tâm
Nếu mất toàn bộ số vốn này, gia đình bạn có sao không. Đây là câu hỏi phải trả lời trước khi ký, và trả lời thành thật.
Nếu câu trả lời là gia đình sẽ khủng hoảng, thì quy mô khoản đầu tư đang quá lớn so với năng lực chịu đựng, bất kể dự án tốt tới đâu.
Rủi ro không đối xứng
Lợi ích của bạn là một tư cách pháp lý; thiệt hại tiềm tàng là toàn bộ số vốn. Đây là cấu trúc không đối xứng và nó nên định hình cách bạn chọn.
Nghĩa là ưu tiên an toàn hơn lợi nhuận, ưu tiên dự án chắc hơn dự án hứa nhiều. Bạn không cần dự án tốt nhất; bạn cần dự án ít khả năng hỏng nhất.
Rủi ro của việc không làm gì
Danh sách trên dễ khiến người ta dừng lại hoàn toàn. Nhưng việc trì hoãn cũng có cái giá: tuổi của đương đơn tăng, con cái tới ngưỡng, điều kiện chương trình có thể siết lại.
Hãy đặt rủi ro của việc làm cạnh rủi ro của việc không làm, rồi so hai bên. Quyết định đúng không phải là quyết định không có rủi ro mà là quyết định có rủi ro được hiểu rõ.
Viết bản đồ ra giấy
Hãy lập một trang liệt kê năm nhóm, mỗi nhóm ghi rủi ro cụ thể của trường hợp bạn, mức độ, và biện pháp giảm thiểu nếu có.
Trang này là công cụ để nói chuyện với gia đình và với người tư vấn. Nó cũng là thứ bạn đọc lại sau hai năm để biết mình đã lường trước những gì.
Hỏi đáp
Có cách nào loại bỏ hết rủi ro không?
Không. Nhiều chương trình còn yêu cầu vốn phải chịu rủi ro. Việc của bạn là chọn mức rủi ro phù hợp chứ không phải loại bỏ nó.
Rủi ro chính sách có báo trước không?
Đôi khi có thảo luận công khai trước khi thay đổi, đôi khi không. Hãy theo dõi tin tức chính sách của nước đó trong suốt thời gian chờ.
Nên đầu tư một chương trình hay chia nhiều nơi?
Với ngân sách lớn, một số gia đình chọn hai hướng song song. Nhưng chia nhỏ vốn có thể khiến không đạt mức tối thiểu ở đâu cả.
Ai giúp tôi đánh giá rủi ro khách quan?
Một người tư vấn bạn tự trả tiền và không nhận hoa hồng từ dự án. Đó là điều kiện để lời khuyên có tính độc lập.
