Kê khai tài sản và tài khoản ở nước ngoài

Có một nghĩa vụ mà nhiều người định cư không biết là mình có: kê khai tài khoản và tài sản ở nước ngoài. Nó tồn tại ngay cả khi bạn không chuyển đồng nào về, không rút đồng nào ra, và không có thu nhập nào phát sinh từ đó.

Kê khai khác với nộp thuế

Đây là hai nghĩa vụ tách biệt. Bạn có thể phải kê khai một tài khoản mà không phải nộp đồng thuế nào cho nó.

Nhầm lẫn phổ biến là nghĩ rằng không có thu nhập thì không phải khai. Nhiều hệ thống yêu cầu khai dựa trên giá trị tài sản hoặc số dư, không dựa trên thu nhập.

Những gì thường phải khai

Tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán, hợp đồng bảo hiểm có giá trị hoàn lại, phần sở hữu trong doanh nghiệp, và ở một số nước là cả bất động sản.

Với người Việt vừa định cư, nhóm phải khai thường gồm: tài khoản tiết kiệm ở Việt Nam, nhà đất ở Việt Nam, và phần vốn trong doanh nghiệp trong nước.

Ngưỡng

Nhiều nước đặt ngưỡng giá trị, dưới ngưỡng thì không phải khai. Nhưng ngưỡng thường tính trên tổng chứ không trên từng tài khoản.

Và một số nước tính theo số dư cao nhất trong năm chứ không phải số dư cuối năm. Chi tiết này khiến nhiều người nghĩ mình dưới ngưỡng trong khi thực tế đã vượt.

Các nước trao đổi thông tin với nhau

Đây là thay đổi lớn nhất của thập kỷ vừa qua. Nhiều nước tham gia cơ chế trao đổi thông tin tài chính tự động, theo đó ngân hàng báo cáo tài khoản của người cư trú thuế nước khác.

Nghĩa là cơ quan thuế nước bạn cư trú có thể đã biết về tài khoản của bạn trước khi bạn khai. Giả định rằng họ không biết là một giả định đã lỗi thời.

Hậu quả khi không khai

Mức phạt cho việc không kê khai thường rất nặng, và ở nhiều nước nó không tính theo số thuế thiếu mà tính theo giá trị tài sản không khai.

Nghĩa là bạn có thể bị phạt một khoản lớn cho một tài khoản không phát sinh đồng thuế nào. Đây là điều khiến nhiều người bất ngờ nhất trong toàn bộ chủ đề.

Ảnh hưởng tới hồ sơ di trú

Vi phạm nghĩa vụ thuế có thể ảnh hưởng tới việc gia hạn tư cách hoặc xin quốc tịch về sau. Nhiều nước hỏi về việc tuân thủ thuế trong hồ sơ nhập tịch.

Vì vậy đây không chỉ là chuyện tiền. Nó là một phần của hồ sơ tuân thủ mà bạn xây dựng trong suốt những năm đầu ở nước mới.

Doanh nghiệp ở Việt Nam là trường hợp phức tạp

Nếu bạn còn giữ phần vốn trong một công ty ở Việt Nam, nghĩa vụ kê khai thường vượt xa một dòng khai tài sản. Nhiều nước có quy định riêng về công ty nước ngoài do người cư trú kiểm soát.

Những quy định này có thể buộc bạn kê khai cả lợi nhuận chưa chia của công ty. Đây là chủ đề cần tư vấn chuyên môn ngay trong năm đầu, không phải để tới khi có vấn đề.

Việc nên làm trong năm đầu

Lập một danh sách đầy đủ mọi tài sản và tài khoản của bạn ở mọi nước, kèm giá trị. Rồi mang danh sách đó tới kế toán thuế và hỏi cái nào phải khai.

Làm việc này trong năm đầu, khi chưa có lịch sử vi phạm, đơn giản hơn nhiều so với sửa chữa sau vài năm.

Nếu đã bỏ sót nhiều năm

Nhiều nước có chương trình cho phép tự nguyện khai báo bổ sung với mức phạt nhẹ hơn, áp dụng cho người chủ động khai trước khi bị phát hiện.

Hãy hỏi kế toán thuế về cơ chế này. Cửa sổ ấy đóng lại ngay khi cơ quan thuế liên hệ với bạn, nên chủ động luôn có giá trị.

Đóng bớt những gì không cần

Nhiều người có năm bảy tài khoản ngân hàng ở Việt Nam từ những năm trước, phần lớn số dư nhỏ và không dùng tới. Mỗi tài khoản là một dòng phải khai và một chỗ có thể sót.

Trước khi chuyển đi, hãy rà lại và đóng những tài khoản không còn cần, gom về một hai tài khoản chính. Việc này mất một buổi và nó làm nhẹ nghĩa vụ kê khai của bạn trong nhiều năm sau.

Giữ hồ sơ theo năm

Sao kê cuối năm của mọi tài khoản, giấy tờ tài sản, và bản kê khai đã nộp. Lưu theo năm và giữ nhiều năm.

Với một gia đình có tài sản ở hai nước, đây là công việc hành chính đều đặn mỗi năm. Coi nó như một việc thường lệ thì nó nhẹ; để dồn lại thì nó thành gánh nặng.

Hỏi đáp